گسترش استفاده نهاد مبارزه با فساد مالزی از هوش مصنوعی در تحقیقات اطلاعات‌محور

کمیسیون مبارزه با فساد مالزی (MACC) در حال گسترش استفاده از هوش مصنوعی، تحلیل داده و سامانه‌های دیجیتال در تحقیقات خود است. عبدالحلیم امان، رئیس این نهاد، فناوری را یکی از پنج اولویت کمیسیون در کنار سلامت اداری، اجرای عادلانه قانون، پیشگیری فعال و اعتماد عمومی معرفی کرده است.

این برنامه در چارچوب رویکرد «تحقیق مبتنی بر اطلاعات» یا IBI اجرا می‌شود؛ رویکردی که به‌جای تکیه صرف بر شکایت‌ها و گزارش‌های رسمی، می‌کوشد الگوها و خطرهای احتمالی فساد را زودتر شناسایی کند. مقام‌های MACC می‌گویند این روش پیش‌تر نیز در پرونده‌های پیچیده و مهم برای شناسایی افراد احتمالی مرتبط و بازیابی دارایی‌های اختلاس‌شده به کار رفته است.

از انتظار برای گزارش تا تحلیل پیش‌دستانه

طبق توضیحات MACC، ترکیب تحلیل داده، هوش مصنوعی و سامانه‌های دیجیتال می‌تواند پردازش حجم بالای اطلاعات را سریع‌تر کند. کاربردهای اعلام‌شده شامل یافتن ناهنجاری‌ها، دنبال‌کردن جریان‌های مالی و آشکارکردن ارتباطاتی است که با روش‌های سنتی دشوارتر دیده می‌شوند.

این نهاد در سال ۲۰۲۶ چهار حوزه را در اولویت عملیاتی قرار داده است: تدارکات دولتی، سازمان‌های مجری قانون، وجوه و تخصیص‌های ویژه عمومی و درآمدهای دولت. بر اساس آمار منتشرشده در گزارش منبع، MACC از ابتدای سال تا ۳۱ اوت ۵٬۲۳۹ گزارش دریافت کرد، ۸۴۲ پرونده تحقیقاتی گشود و ۸۰۳ بازداشت انجام داد. همچنین تا ۳۱ ژوئیه، ارزش مصادره‌ها، جرایم توافقی، تسویه‌ها، توقیف و مسدودسازی دارایی‌ها ۵۵٫۳ میلیون رینگیت اعلام شده است.

داده، حاکمیت و محدودیت‌های اطلاعات موجود

دستورالعمل‌های دولت مالزی برای پذیرش هوش مصنوعی در بخش عمومی، کیفیت داده، زیرساخت دیجیتال، توسعه مهارت، حمایت مدیریتی و مدیریت تغییر را از الزامات پیاده‌سازی می‌دانند. قانون اشتراک‌گذاری داده ۲۰۲۵ نیز برای تبادل اطلاعات میان نهادهای فدرال چارچوبی تعیین کرده است؛ از جمله مشخص‌کردن نوع داده، هدف استفاده، نهادهای فرستنده و گیرنده و نحوه نگهداری، بایگانی و حذف آن.

دولت همچنین سکوی تبادل مرکزی داده MyGDX را برای دسترسی سازمان‌ها به داده‌های مرجع از طریق API اداره می‌کند. نسخه دوم این سامانه از احراز هویت، گواهی‌های دیجیتال و ارتباط رمزگذاری‌شده استفاده می‌کند. با این حال، گزارش تأکید می‌کند شواهد عمومی‌ای وجود ندارد که سامانه‌های هوش مصنوعی یا IBI کمیسیون مستقیماً به MyGDX متصل باشند.

کاربردهای مرتبط با اجرای قانون در دستورالعمل‌های هوش مصنوعی بخش عمومی مالزی «پرریسک» طبقه‌بندی شده‌اند و باید الزامات سخت‌گیرانه‌تری درباره حریم خصوصی، امنیت، شفافیت، پاسخ‌گویی، انصاف و قابلیت اطمینان رعایت کنند. جزئیات مدل‌ها یا ابزارهای تحلیلی مورد استفاده MACC نیز علنی نشده است؛ بنابراین نمی‌توان از اطلاعات منتشرشده درباره دقت، خطا یا سوگیری این سامانه‌ها نتیجه مشخصی گرفت.

آموزش نیروها و حفظ تصمیم انسانی

آکادمی مبارزه با فساد مالزی برای تقویت توان کارکنان دوره‌هایی درباره تحلیل داده با کمک هوش مصنوعی و روش‌های تحقیق اطلاعات‌محور برگزار کرده است. یک دوره پنج‌روزه پیشرفته در ژوئیه برای ۱۳ افسر، مدیریت اطلاعات و اسناد، تحلیل داده و تهیه گزارش را پوشش داد.

طبق مواضع رسمی نقل‌شده، هوش مصنوعی قرار است به تحلیل کمک کند و تصمیم نهایی در وظایف حساس همچنان با مقام‌های مجاز انسانی باشد. MACC نیز نگفته است که یک سامانه هوش مصنوعی به‌طور مستقل تعیین خواهد کرد چه کسی موضوع تحقیق قرار گیرد؛ توصیف عمومی فعلی، فناوری را ابزاری برای پردازش اطلاعات و پشتیبانی از کار بازپرس‌ها نشان می‌دهد.

در نتیجه، طرح تازه بیش از آنکه جایگزینی بازپرس انسانی باشد، حرکت به سوی تحقیقات داده‌محور و زودهنگام است. سنجش واقعی موفقیت آن به انتشار جزئیات بیشتری درباره سامانه‌ها، کنترل‌های نظارتی، نرخ خطا و نحوه رسیدگی به اعتراض‌ها نیاز خواهد داشت.