۱۷ کشور اولویت‌های هوش مصنوعی برای پژوهش علمی دولتی را اعلام کردند

وزیران مسئول علم، فناوری و نوآوری از ۱۷ کشور، در حاشیه نشست «علم و فناوری در جامعه» در کیوتو، بیانیه‌ای با عنوان «چشم‌انداز کیوتو برای عصر طلایی علم» را تأیید کردند. این سند استفاده از هوش مصنوعی در پژوهش را به دسترسی به داده‌های علمی، زیرساخت محاسباتی، امکانات آزمایشگاهی، سلامت پژوهش و تربیت نیروی متخصص پیوند می‌دهد.

این بیانیه یک نقشه راه سطح‌بالا برای علم مورد حمایت دولت است، نه برنامه‌ای با بودجه، زمان‌بندی یا سهمیه‌های اجرایی مشخص. بنابراین تعهدهای مطرح‌شده را باید جهت‌گیری سیاستی دانست، نه شواهدی از استقرار بالفعل سامانه‌های تازه.

دسترسی به داده، محاسبات و ابزارهای هوش مصنوعی

امضاکنندگان می‌گویند قصد دارند دسترسی پژوهشگران به ابزارهای هوش مصنوعی، داده‌های علمی، توان پردازشی و امکانات آزمایشگاهی را در مقیاس مورد نیاز گسترش دهند. کاربردهای پیشنهادی شامل استدلال روی مجموعه‌های بزرگ دانش، ساخت مدل‌های دقیق‌تر از سامانه‌های فیزیکی و زیستی و پژوهش خودکارِ حلقه‌بسته است؛ روشی که در آن طراحی آزمایش، اجرای آن و تحلیل نتیجه می‌تواند به‌صورت پیوسته به یکدیگر متصل شود.

بااین‌حال، متن درباره قواعد دسترسی به داده، شیوه تخصیص منابع محاسباتی یا سازوکار ارزیابی ایمنی این ابزارها جزئیاتی ارائه نمی‌کند. همچنین اصطلاح «فراهوشمندی» را به کار می‌برد، اما این کاربرد به‌خودی‌خود اثبات نمی‌کند که چنین سامانه‌ای اکنون وجود دارد یا استانداردهای علمی مورد اشاره را برآورده می‌کند.

تأمین مالی و اصلاح نهادهای پژوهشی

بیانیه از ترکیبی از روش‌های تأمین مالی مانند حمایت‌های بلندمدت، گرنت‌های سریع، جوایز و چالش‌ها پشتیبانی می‌کند. دولت‌ها همچنین به آزمودن مدل‌های نهادی متفاوت با درجات گوناگون استقلال، منابع و جهت‌دهی تشویق شده‌اند.

یکی دیگر از محورهای سند «فراعلم» است؛ حوزه‌ای تجربی که شیوه انجام، سازمان‌دهی و تأمین مالی پژوهش را بررسی می‌کند. پیشنهاد ایجاد ظرفیت‌های دولتی در این حوزه نشان می‌دهد ارزیابی خودِ نظام پژوهش نیز بخشی از برنامه در نظر گرفته شده است.

اعتماد عمومی و سلامت پژوهش

کشورها اعتماد عمومی را وابسته به دقت و سلامت علمی دانسته‌اند و بر بازتولیدپذیری، شفافیت، بیان خطا و عدم‌قطعیت و داوری بی‌طرفانه تأکید کرده‌اند. سند همچنین نتایج منفی و خنثی را بخشی ارزشمند از دانش علمی می‌داند؛ نکته‌ای که می‌تواند انگیزه انتشار صرفاً نتایج مثبت را کاهش دهد.

در بخش نیروی انسانی، سرمایه‌گذاری زودهنگام بر دانشجویان و پژوهشگران جوان، آموزش افرادی که تجهیزات پیشرفته را راهبری و نگهداری می‌کنند، برنامه‌های دکتری مشترک، فرصت‌های مطالعاتی و پژوهش‌های مشارکتی پیشنهاد شده است.

کشورهای امضاکننده

آرژانتین، بلغارستان، شیلی، قبرس، آلمان، یونان، اندونزی، ایتالیا، ژاپن، قزاقستان، کره جنوبی، نیوزیلند، لهستان، سنگاپور، امارات متحده عربی، بریتانیا و ایالات متحده این سند را تأیید کرده‌اند. میزان اثرگذاری آن به برنامه‌های اجرایی، بودجه‌ها و قواعدی بستگی دارد که هر کشور در ادامه تدوین می‌کند.