h.sحمید سامیر
همهٔ خبرها

هشدار عجم‌اوغلو درباره تمرکز قدرت در عصر هوش مصنوعی

دارون عجم‌اوغلو می‌گوید خطر هوش مصنوعی برای دموکراسی ممکن است نه از حذف گسترده شغل‌ها، بلکه از تمرکز زیرساخت، سرمایه و قدرت اقتصادی ناشی شود.

دارون عجم‌اوغلو، اقتصاددان برنده نوبل، معتقد است یکی از پیامدهای کمتر دیده‌شده هوش مصنوعی می‌تواند تمرکز قدرت اقتصادی باشد؛ خطری که حتی بدون حذف گسترده شغل‌ها نیز ممکن است شکل بگیرد.

توانایی‌های هوش مصنوعی ارزان‌تر و در دسترس‌تر شده‌اند، اما زیرساخت اصلی آن—از مدل‌های پیشرفته و تراشه‌ها تا داده، ظرفیت پردازشی و سرمایه—هنوز در اختیار شمار محدودی از شرکت‌ها قرار دارد. به باور عجم‌اوغلو، اگر هوش مصنوعی به یکی از عوامل مهم تولید تبدیل شود، صاحبان این زیرساخت‌ها می‌توانند سهم فزاینده‌ای از ارزش ایجادشده در اقتصاد را جذب کنند.

از آنجا که قدرت اقتصادی ممکن است به نفوذ سیاسی تبدیل شود، تمرکز زیرساخت هوش مصنوعی پرسشی جدی برای نهادهای دموکراتیک ایجاد می‌کند: آیا این نهادها می‌توانند خود را با انباشته‌شدن سرمایه، اطلاعات و توان محاسباتی در دست گروهی کوچک تطبیق دهند؟

این مسئله در سطح کشورها نیز مطرح است. آمریکا و چین بخش مهمی از زیرساخت هوش مصنوعی را در اختیار دارند، در حالی که کشورهای دیگر ممکن است هم‌زمان با افزایش بهره‌وری و تولید ناخالص داخلی، وابستگی بیشتری به مدل‌ها، تراشه‌ها و توان پردازشی خارجی پیدا کنند. در چنین وضعی، رشد اقتصادی لزوماً به معنای کنترل بیشتر بر فناوری محرک آن رشد نیست.

عجم‌اوغلو الگویی مشابه را در چند سطح می‌بیند: افراد ممکن است بهره‌ورتر شوند اما بخشی از تخصص خود را از دست بدهند؛ شرکت‌ها کارآمدتر شوند اما مزیت رقابتی‌شان کاهش یابد؛ و کشورها ثروتمندتر شوند اما وابستگی فناورانه بیشتری پیدا کنند. این دیدگاه یک هشدار درباره مسیری احتمالی است، نه پیش‌بینی قطعی درباره آینده اشتغال یا دموکراسی.